Home » ANALIZA » PARIA E TIRANES: PROBLEMI THEMELOR I DESHTIMIT TE TRANZICIONIT

PARIA E TIRANES: PROBLEMI THEMELOR I DESHTIMIT TE TRANZICIONIT

(Botuar se pari ne vitin 2009 dhe nw librin Perrallat e Tranzicionit Shqiptar, Tirane, Princi, 2012. Po e nxjerr keshtu sepse ne thelb, ne Tirane, nuk ka ndryshuar asgje – keta jane ata qe kane qene, nuk behen ndryshe dhe keshtu do te fshihen nga historia e shqiptareve)

Në shkrimin e mëparshëm, u mundova të argumentoj se paria e Tiranës është problemi më i madh dhe më i rrezikshëm me të cilin përballen e do të përballen shqiptarët në rrugën e tyre në gjetjen e një jetë më të mirë në të ardhmen. Mirëpo, me e ditë se me kë duhet të merremi e si duhet të merremi në këto analiza, duhen sqaruar pak më mirë tre gjëra. E para, kush është paria? E dyta përse kjo shtresë është problem kaq i rëndësishëm dhe i frikshëm për shqiptarët? Dhe e treta, çfarë duhet bërë me problemin e me shtresën vetë? Në këtë shkrim, do të mundohem që të sqaroj pak këtë problem, që do të trajtohet më shumë e më në thellësi në përrallat e ardhshme.

Kush është paria e Tiranës?

Paria e Tiranës përbëhet nga të gjithë ata individë që, për shkak të influencës së tyre mbi politikën, ekonominë, kulturën e vlerat e popullit në shtetin shqiptar, luajnë një rol kryesor në drejtimin që merr shoqëria shqiptare dhe pakicat që jetojnë me ta në shtetin shqiptar.[i] Pjesë integrale e parisë së Tiranës janë tre grupime individësh. Së pari, janë prijatarët e partive politike, që mbrojnë interesat e shtresës së tyre nga shteti e nga shoqëria përmes kontrollit e influencës së tyre mbi vetë shtetin e strukturat institucionale si familja e Enver Hoxhës dhe klanet e vjetra të dala nga sistemi i mëparshëm, duke mos përjashtuar këtu klanet Kapo, Shehu, apo të tjerë të identifikuar në bazë të krahinës apo besimit. Prandaj duhen veçuar individë të spikatur, që dalin në krye të tyre, ose që formojnë struktura të reja brenda parisë si Ramiz Alia, Xhelil Gjoni, Sali Berisha, Sabri Godo, Fatos Nano, Genc Ruli, Rexhep Mejdani, Paskal Milo, Arben Imami, Servet Pëllumbi, Jozefina Topalli, Bamir Topi, Fatmir Mediu, Genc Pollo, Kurt Kola, Edi Rama, Neritan Ceka, Aleksandër Meksi, Skënder Gjinushi, Ilir Meta, Gramoz Ruçi, Pandeli Majko, Ridvan Bode, Besnik Mustafaj, Lufter Xhuveli, Erion Braçe, Ilir Rusmajli, Dashamir Shehu, Arta Dade, Kastriot Islami, Ben Blushi, apo Paskal Milo. Këta e të tjerë që kanë qënë figura me rëndësi politike, sot mund të jenë në hije, apo në dritë-hije, por ata vazhdojnë që të luajnë një rol në politikën e Tiranës.

Së dyti, janë pronarët e monopoleve dhe të ndërmarrjeve ekonomike që e mbajnë gjallë dhe spikasin ekonomikisht në të gjithë shtresën e parisë si Bashkim Ulaj, Rezart Taçi, Koço Kokëdhima, Anastas Angjeli, Dritan Hoxha, Artan Dulaku, Stefan Pinguli, Lefter Koka, Tom Doshi, Sadri Abazi, Fidel Ylli, Sami Gjergji, Arben Duka, Shyqyri Duraku, Ramë Geci, Zamir Mane, e të tjerë afaristë, tregtarë e investitorë me peshë të madhe në ekonomi.

Së treti, janë krijuesit e vlerave apo, më mirë, të antivlerave e të mendësive që i interesojnë parisë e të cilët, përmes lumit të botimeve, propagandës e të emisioneve televizive, ia paketojnë e ia shesin interesat e kësaj shtrese si vlera të mirëfillta letrare, kulturore, apo ideologjike popullit shqiptar. Këtu hyjnë Dritëro Agolli, Ismail Kadare, Visar Zhiti, Nikollë Lesi, Blendi Fevziu, Agron Tufa, Arjan Çani, Filip Çakuli, Ylli Pango, Rudina Xhunga, Fatmir Toçi, Kiço Blushi, Skënder Minxhozi, Fatos Lubonja, Ilva Tare, Aleksandër Frangaj, Mero Baze, Mustafa Nano, Sokol Balla, Andrea Stefani, Artan Lame, Armand Shkullaku, e të tjerë. Këtu hyjnë edhe shumë të tjerë, që nuk dinë se çfarë flasin si Ndriçim Kulla, Hamit Take, Miranda Haxhia, apo, edhe i ndjeri, mjeku popullor, Arqile Boti, individë që shkruajnë por që në shkrimet e tyre dallohet se kanë obsesione profesionale si Edmond Tupja, mitomanë dhe prototipë të dikujt që vuan kompleksin e madhështisë si Edison Ypi, apo pisqolla mediatike të dala nga romanet e Balzakut si Fahri Balliu apo Frrok Çupi.

Më në fund, si askund tjetër, pari legjitime në shtetin shqiptar janë edhe figurat e botës së nëndheshme, si Miri i Xhikes, Rrahmoni, Lul Berisha, Aldo Bare, Zan Çaushi, Kakami, Gjenerali i Babrrusë, Gzimi i Kashtës, Qorri, e shumë të tjerë, që nga paria njihen me emra të tillë përkëdhelës, si Tan Lepri. Shumë më të rëndësishëm janë ata që nuk iu përmendet emri, as në shtyp dhe as në media, por që arrijnë të kërcënojnë edhe kryeministrin me një SMS. Këta janë ish-truproja dhe ish-shoferë, ish-oficerë apo zyrtarë, që punojnë në strukturat dritëhije të parisë dhe që janë pasuruar në mënyrë marramendëse. Disa kanë qënë pjesë e rëndësishme e parisë sunduese, si bie fjala, “nipi i kryeministrit”, trafikanti i drogës, kolonel avokat Sokol Koçiu.

Si edhe shihet lehtë, ky përkufizim i parisë, është i ndryshëm nga përcaktimet tradicionale të elitave tek Pareto sepse është shumë më i ngushtuar dhe selektiv, por më i zgjeruar se sa tek Mosca, sepse paria nuk është thjesht klasa sunduese politike. Arsyeja është se gjithkund tjetër, elitat apo klasa sunduese kanë një bazë shumë më të gjërë tradicionale legjitimiteti, fetare, ushtarake, kulturore apo historike. Këta që sundojnë në shtetin shqiptar nuk kanë pasur asnjë mundësi që të krijojnë legjitimitetin e duhur apo të imponohen në disa breza. Prandaj, ndër shqiptarët, paria janë ata që sundojnë e që duan të sundojnë me forcë politike, dhe duke kontrolluar politikën e krimin për t’u pasuruar ata vetë dhe klanet e tyre. Politika është në plan të parë. Krimi është rruga për të ruajtur interesat kur nuk mbetet zgjidhje tjetër. Pasurimi është objektivi i pandryshuar i parisë.

Po ashtu, nga përkufizimi shihet se kam përjashtuar figurat kulturore dhe fetare bashkëkohore. Strukturat fetare janë ende të brishta e don kohë që të fuqizohen, megjithëse Anastas Janullatos, Rrok Mirdita, Selim Stafa, e një kohë, Reshat Bardhi, Hafiz Sabri Koçi, apo janë bërë pjesë integrale e elitës së Tiranës. Figurat e sekteve që po fuqizohen dita më ditë, përfshirë këtu edhe kultin e ‘Shenjtores Eleonorë,’ do të fillojnë të kenë peshë, me kohë. Strukturat e mirëfillta kulturore janë tejet të dobta e pa influence të mjaftueshme në shoqërinë shqiptare.

Më në fund, nga paria e Tiranës janë të përjashtuara edhe figurat ushtarake. Shteti shqiptar nuk ka më as ushtri, as oficerë që të imponohen si figura me ndikim kombëtar. Një general ushtrie shqiptar apo një gjeneral i policisë, për nga influenca, është i barabartë me drejtorin e postës në një shtet tjetër. Paria e re sunduese shqiptare, edhe kur vjen nga profesorati apo nga shtresa intelektuale është pastërtisht politike, kriminale dhe ekonomike dhe me një frikë të justifikuar nga instrumentet e dhunës së shtetit si ushtria, policia, dhe shërbimet e ndryshme. Edhe ky përqëndrim kaq i ngushtë interesash tradhëton interesat dhe identitetin e vërtetë të shtresës.

Po të shikohet e të qëmtohet me qetësi, kjo shtresë e ngushtë bëhen a nuk bëhen më shumë se tre mijë vetë. Të gjithë janë të vendosur në Tiranë ose në rrethinat e saj ku i kanë vilat dhe apartamentet luksoze. Të gjithë kanë lidhje me parinë sunduese të mëparshme. Paria e mëparshme ishte thelbësisht politike, dhe këta janë thjesht një rikrijim i zgjeruar i parisë së mëparshme. Kësaj rradhe, zgjerimi ndodhi me intelektualët që u bënë politikanë, dhe me pasanikët e rinj që po seleksionohen me shumë shpejtësi. Ata që po mbesin të fortë ekonomikisht janë pjesë integrale e shtresës, të tjerët po zhyten e do të zhyten në fund, me ngadalë, e me kohë, por nuk mund të jenë pari. Në thelb, ajo që të bën pari, është lidhja me pushtetin politik, mendësia e shtresës, dhe përkatësia e pranimi në shtresën vetë. Dhe shtresa përzgjedh vetveten, pikë së pari, përmes besnikërisë së individëve ndaj interesave të saj si shtresë dhe identifikimit të tyre me vlerat e shtresës.

Kur janë në rrethet e tjera, edhe elementët e parisë dytësore, janë tejet të lidhur me Tiranën me një mijë fije. Thuajse të gjithë vijnë nga shtresa e zyrtarëve dhe e inteligjencës së lidhur me sistemin e mëparshëm. Edhe këta janë të lidhur me njëri-tjetrin, e me parinë, me interesa, me martesa, me akraballëk, me klane, me miqësira e me armiqësira të vjetra e të reja, vijnë nga të njëjtat zona e katunde, kanë kaluar në të njëjtat përvoja educative dhe të gjithë e shohin aktivitetin e tyre si aktivitet të familjes përkatëse e të klanit respektiv. Çuditërisht, edhe si pasojë e feudalizmit në rritje të strukturave të parisë, paria dytësore po zhvillon një autonomi të theksuar nga qendra dhe po ndërton bazën e saj në nivel lokal.

Në këtë shtresë të parisë së Tiranës ka edhe familje e individë që janë në politikë, por nuk kanë as fuqi ekonomike e as influencë në botën e ideve. Po ashtu ka edhe familje e individë që kanë influencë relative në botën e ideve e të mendësisë por nuk kanë as fuqi ekonomike e as politike. Pavarësisht pozave impresionuese që marrin, këta individë të margjinalizuar, për shkak të varësisë ekonomike, janë kthyer e po kthehen në mercenarët e klaneve të parisë së Tiranës. Paria ka ndërtuar struktura politike, ekonomike, dhe ideologjike që dukshëm përcaktojnë perceptimet për gjendjen ekonomike, objektivat e shoqërisë, dhe mendësinë e pjestarëve të vet, por edhe të gjithë të tjerëve. Përmes këtyre mekanizmave e strukturave kontrolluese, ata e kanë kushtëzuar ndjeshëm të ardhmen e të gjithë shqiptarëve.

Në zemër të parisë janë disa klane të tilla familjare që spikasin mbi të tjerët. Këto dallohen jo vetëm sepse kanë qënë në lojë për një kohë të gjatë, por edhe sepse janë të stërvitur si hiena politike, d.m.th., e njohin mirë politikën dhe e konsiderojnë popullin si pre të tyre. Por, thuajse të gjitha klanet e parisë, si të rinjtë ashtu edhe të vjetrit, në masë dërmuese, vijnë nga hiçi. Shumica mezi shkojnë dy breza e menjëherë dalin origjinat e tyre katundare, të përmirësuara me një bursë studimi në Moskë dhe me titujt si zyrtarë të kohës së Enver Hoxhës. Thuajse të gjithë, stërgjyshët më të largët që njohin, i kanë pasur çobanë e jeniçerë ose, edhe kur rrjedhin nga shtresa qytetare, vijnë nga familje “të rëna me kohë nga dynjallëku”. Prandaj, ose nga origjinat, ose prej imitimit të formës më të suksesshme të organizimit klanor, klanet e parisë kanë evoluar si struktura të bazuara në mendësinë katundare.

Më e keqja është se këta klane dhe prijatarët e tyre, edhe kur në krye të tyre ishin Enver Hoxha dhe Mehmet Shehu, kanë sjellë mendësinë e katundit edhe në drejtimin e shtetit. Nga kjo shtresa e re e forcuar gjatë tranzicionit, modele të familjes së parisë së Tiranës me një fuqi të tillë të madhe janë, bie fjala, klanet e drejtuara nga Sali Berisha e Gramoz Ruçi. Të ngritur vonë nga hiçi, po tamam nga hiçi, njëri nga Salaria e Tepelenës dhe tjetri nga Viçidoli i Tropojës, këta të dy janë përfaqësues tipikë të kësaj shtrese. Të dy janë ish-konviktorë, shërbyes të bindur të sistemit të mëparshëm e të partisë në pushtet, njëri sekretar partie rrethi e ministër i brendshëm i sistemit, dhe tjetri, sekretar partie i spitalit e kandidat për kandidat i KQ të PPSH-së, por i pa emëruar në KQ, për shkak se gruaja kishte pjesë të familjes jashtë vendit. Sot, që të dy janë në krye të klaneve të fuqishme politike, ekonomike e mediatike të familjeve respektive dhe figura kryesore të parisë. Si ilustrim, po përmend Sali Berishën, thjesht sepse Mero Baze, me gazetën TemA, ka bërë një shërbim të madh publik, duke nxjerrë në dritë mjaft fakte të dhimbshme për këtë klan kriminal. Këto të vërteta nuk janë kundërshtuar nga Sali Berisha vetë. Edhe për këtë arsye, derisa të dëgjojmë të kundërtën, e derisa Sali Berisha ta hedhë Bazen në gjyq, argumentet e Bazes duhet të merren si të vërteta.

Simbas Mero Bazes, që për shumë kohë ka qënë instrument mediatik e propagandistik i Berishës, në rastin e Sali Berishës, ai vetë mbron interesat e familjes në politikë. Duke mos pasur ideologji e vlera konsistente, Sali Berisha po përdor Partinë Demokratike, militantët e PD-së, partitë e koalicionit qeveritar, si dhe të ashtuquajturit liderë të këtyre partive, por edhe shtetin, ashtu si intereson atij. Nga ana e tyre, po simbas Mero Bazes, i biri i Sali Berishës, e bija, dhëndri, kunati, kunata, nipat, si dhe aleatët afatgjatë, si Lulzim Basha, punojnë in tandem dhe për fuqizimin e klanit të tyre. Po kështu edhe mercenarët e tyre të tjerë të të gjithë markave e të gjitha kombësive, jo vetëm ballkanike, si Damir Fazlliç, pronarë lokalesh të Bllokut të Tiranës, por edhe më gjerë, afaristë si Bashkim Ulaj, i mbrojnë dhe i zgjerojnë interesat e klanit Berisha në ekonomi në kurriz të interesave të të gjithë shqiptarëve.

Kjo strukturë klanore-mafioze shtresëzohet në formën e rrathëve të influencës nga Sali Berisha që është në qendër të klanit, tek figurat politike që pa mbështetjen e tij nuk kanë asnjë vlerë në politikë, për të mos thënë se janë zero politike si bie fjala, Astrit Patozi, Bujar Nishani, apo Myqerem Tafaj, për t’u ulur tek deputetët, zyrtarët e emëruar, që nga prefektët si Keltis Kruja tek ministrat si Aldo Bumçi, deri tek ata që kanë punuar për të gjithë, si Arben Imami, apo Neritan Ceka. Në këtë mënyrë, Sali Berisha ka krijuar një shtet paralel që i shërben klanit të tij. Këta pjestarë e shërbyes të klanit, pjestarë të parisë, kalojnë ligje, japin tendera, ndajnë fitime, bëjnë buxhete shtetërore, lëshojnë koncesione e me rradhë, duke mbajtur parasysh, gjithnjë e mbi gjithçka tjetër, interesat e klanit Berisha.

Në rastin e influencës së ideve, simbas Mero Bazes, që e njeh mirë, Sali Berisha ka marrë me qera një pisqollë mediatike të stërpërdorur të tipit Fahri Balliu dhe disa të tjerë të të njëjtit nivel. Këta vegla të të gjithë regjimeve, Sali Berisha i përdor në televizionet që kontrollon, në RD dhe në gazetat e tjera që i shërbejnë me zell, e që pavarësisht nga emri që kanë, në një moment të caktuar, Gazeta 55, Koha Jonë, apo Bulevard kryejnë të njëjtin funksion. Përmes tyre sulmohen individët kundërshtarë të Sali Berishës dhe mbrohen pikëpamjet që i shërbejnë klanit.

E gjithë përpjekja titanike e Sali Berishës për të influencuar politikën shqiptare e për të mbetur në qendër të saj bëhet me synimin e mbrojtjes së interesave ekonomike e të sigurisë personale të klanit të tij e ne veçanti, të familjes së ngushtë. Politika e Sali Berishës, që mobilizon të ashtuquajturit militantë, simbas Mero Bazes, mbron sjelljen kriminale të të birit, të bijës e të familjes. Familja e Sali Berishës ka interesa që nga Jala, te Gjiri i Lalzit, tek Gërdeci, por edhe shumë më tepër se aq. Por të gjitha këto janë bërë të mundura përmes kontrollit të shtetit nga ana e tij. Pra, interesat ekonomike të familjes mbrohen përmes kontrollit të shtetit e përfitimet vijnë prej kontrollit mbi shtetin. Fahri Balliu e shërbëtorët e tjerë si Aleksandër Frangaj, dhe gazetat RD, 55, apo Koha Jonë dhe e mbrojnë në nivelin mediatik. Partia Demokratike i jep Sali Berishës mburojën politike që i duhet.

Ky është prototipi i klanit sundues të parisë së Tiranës. Tek të gjithë klanet e tjera ndërrojnë emrat që lakohen në shtyp, por jo struktura dhe përmbajtja, që janë të njëjta, edhe sepse të gjithë imitojnë suksesin e palës më të suksesshme. Askush nuk mund të mos kujtojë mbledhjen e famshme të Këshillit të Përgjithshëm Drejtues të Partisë Socialiste gjatë zhvillimit të së cilës Fatos Nano ua kujtoi figurave të PS-së, të gjithëve pa përjashtim, se kë përfaqësonin në politikë, cilave interesa iu shërbenin, e cilat monopole kontrollonin. Asnjë prej atyre ‘figurave’ nuk e hodhi Fatos Nanon në gjyq. Po ashtu edhe sulmet e njëkohëshme të Sali Berishës kundër parisë së Tiranës, kur ishte krejtësisht i vetmuar e në opozitë, kanë nxjerrë në dritë shumë të vërteta jo të këndshme, që nuk duhen harruar kaq lehtë.

Problemi që paraqet shtresa sunduese e parisë së Tiranës

Me e thënë përmbledhtas, paria e Tiranës, dhe klanet sunduese në gji të saj, janë kanceri vdekjeprurës i shoqërisë shqiptare. Ata kurrë nuk duan e nuk mund të lejojnë që shqiptarët të kenë një të ardhme normale si popull. Një e ardhme e mirë për të gjithë shqiptarët do të thotë që monopolet e tyre politike, ekonomike e kulturore duhet të thyhen e të shprishen. Për këtë arsye, ata do të luftojnë që, me çdo kusht e me çdo mënyrë që kanë në dispozicion, të mund ta mbajnë shtetin shqiptar peng të tyre. Shteti duhet të jetë i dobët e i pafuqishëm. Shteti shqiptar duhet të funksionojë vetëm e vetëm si instrument për të zhdukur hajdutët e xhepave, dhe konkurrentët e tyre që shpesh vijnë nga radhët e parisë, por që nuk i respektojnë rregullat e lojës së saj kriminale.

Prandaj e gjithë shoqëria duhet të jetë e kalbur moralisht fund e krye. Partitë politike duhet të jenë kartele kriminale mafioze e të feudalizuara, struktura, në të cilat, numri i votave që siguron dikush, i jep të drejtën atij që të shklyejë një thelë nga taksat e nga thesari i shtetit. Ekonomia duhet të jetë një strukturë mafioze informale pa rregulla, ku ata janë e do të jenë në krye të monopoleve. Shteti duhet të jetë i paralizuar, dhe një strukturë e përdorueshme deri në atë nivel sa që, shoferët e bodigardët e tyre, të mund të thyejnë e të sakatojnë bizneset e ndershme fill sa mbarojnë zgjedhjet e pak përpara tyre pa iu hyrë gjemb në këmbë.

Shteti i kontrolluar prej tyre është shpata që iu mbahet varur mbi kokë reshperëve e ndërmarrësve të ndershëm që mandej bien në gjunjë para tyre e shtypen sistematikisht. Çdo njeri që punon me nder duhet të zvetënohet. Çdo zyrtar që ka ndjenjën e shërbimit publik ose duhet të përjashtohet nga puna, ose duhet të korruptohet e të degjenerohet. Në fushën e vlerave e të ideve, paria kërkon t’i bindë njerëzit që kështu, në këtë gjendje që është shteti shqiptar, është e gjithë bota. Gjithkund, simbas argumentit të saj, sundon mafia dhe krimi, ndërron vetëm niveli i kamuflimit. Motivimi i tyre për këtë sjellje është se atyre iu intereson që t’i bindin njerëzit që të mos kërkojnë rrugë tjetër. Argumenti i tyre, refreni i tyre i preferuar është: “kështu si ne janë të gjithë.”

Për të arritur këtë objektiv të bindjes së njerëzve, ata nuk lënë gazetë pa shtypur e botim pa nxjerrë, natyrisht, duke i paguar mirë të gjithë sharlatanët e mundshëm që gjinden me shumicë. Mediat vazhdojnë që të organizojnë rubrika e emisione televizive nga më të ndyrat, të krijojnë antivlera e mendësi të njerëzve pa dinjitet e pa rrënjë, vetëm për të degjeneruar shqiptarët. Synimi i tyre? Synimi është për t’i bindur se kjo shoqëri është më e mira ku ata mund të jetojnë. Objektivi është i qartë: shqiptarët duhet t’ua dinë atyre për nder që ata e klanet e tyre ua mundësojnë jetesën në shtetin shqiptar. Modeli që iu shitet shqiptarëve, është modeli i degjenerimit e zvetënimit moral që i ka rrënjët tek etja e untia e jashtëzakonshme e parisë për gjëra materiale.

Rrënjët e kësaj sjelljeje duhen kërkuar në sistemin e mëparshëm. Kanë ndrruar format, por përmbajtja është e njëjtë. Sistemi i mëparshëm luftonte me thye gjithkënd, me e zhveshë gjithkënd që do të bëhej pjesë e strukturës së shtetit nga çdo gjë njerëzore. Përndryshe, sistemi i mëparshëm nuk mund t’i përdorte njerëzit edhe kundër familjeve të veta, nuk mund të përçudnonte shoqërinë deri në ekstremin e mundshëm pa pasë pasur shërbëtorë të tillë. E të gjithë këta që janë në krye të klaneve sunduese të parisë kanë kaluar në rrugën e në kalvarin e deformimit të sistemit të mëparshëm.

Këta janë, në thelb, konviktorë të untë, të rritur me një gotë çaji pa sheqer e me shtatë lekë marmalatë molle apo fiku, konvikteve, aksioneve e zboreve të Enver Hoxhës. Këta nuk kanë pasur në sistemin e mëparshëm e nuk kanë as në këtë sistem mëshirë për askënd e për asgjë. Gjithçka bëhet nuk i ngop dot shpirtnat e tyre të uritur e të ndrydhur qysh në moshë të re. Këta nuk kanë as ndjenja kombëtare, as besnikëri, as luajalitet, e as vlera njerëzore. Këta vijnë nga soji më i keq i jeniçerëve të përgatitur me i shërbye një krimineli si Enver Hoxha e një shteti të fortë por krejtësisht të shkëputur nga populli prej nga vinin. Tashti, të përgatitur si vegla të krimit, ata po sillen si krimineli vetë. E vetmja besnikëri që kanë është ndaj kohortës me të cilën janë rritur e me të cilën kanë ndarë mjerimet e rinisë.

Çka është me keq, kjo sindromë e pashëruar e jeniçerëve dhe e konviktorëve të shkëputur nga populli i tyre, që janë vetëm në shërbim të untisë së tyre, tashmë është përhapur edhe në vetë familjet e parisë. Jetët e tyre private janë të shkatërruara. Shumë nga fëmijët po iu vdesin nga drogat, sëmundjet, e nga përvojat jo të këndshme që kanë pasur në botën e huaj. Fëmijët e tyre po dalin në jetë të thyer dhe po bëhen vegla të krimit të familjeve të veta kriminale. Por, as paratë, as pozitat zyrtare të prindërve, as rojet personale e as llogaritë rrjedhëse në bankat e botës nuk e mbulojnë dot llumin moral prej kah po vijnë. Megjithatë, ka shumë prej tyre që po mundohen të shkëputen nga trashëgimnia kriminale dhe po kërkojnë rrugë të tjera që ta ndjejnë veten njerëz me dinjitet, çka edhe, gradualisht, po i shtyn që të pozicionohen edhe kundër prindërve e familjes së tyre.

Mbi të gjitha, problemi më i madh është se paria është ngjitur si ushujza në trurin e popullit. Ata po e shfrytëzojnë deri në maksimumin e mundshëm frikën e lindur dhe eksperiencën negative të frikshme që shqiptarët, dhe pakicat, patën me shtetin terrorist gjatë kohës së diktaturës së parisë. Duke pasë qënë vegla të rëndësishme të saj, duke qënë të rrahur me vaj e me uthull në mbledhjet e burokratëve, të zyrtarëve si dhe të organizatës bazë të partisë, këta janë të gjithë mjeshtër të manipulimit. Këta e kanë perfeksionuar artin e sundimit dhe sillen si dhelpra e hiena të vjetra që e dinë se si mund të manipulohen, si të blihen, e si të shiten njerëzit. Këta e dinë mirë se si të hedhin gurin e të fshehin dorën. Këta e njohin strukturën e shtetit me rrënjë. Prandaj, kur iu krijohet mundësia, luftojnë që ta manipulojnë atë si duan vetë.

Një shtet i fortë, me zyrtarë të ndershëm, me struktura të shëndosha e në shërbim të popullit është armiku i tyre për vdekje dhe ata nuk mund të lejojnë këtë. Mirëpo, shteti është aq i fortë sa është besnikëria e njerëzve karshi tij. Prandaj, lufta e tyre është drejtuar kah shkatërrimi i shtetit dhe i shoqërisë mbi të cilën mbahet shteti dhe që e mbështet atë shtet. Armiku më i madh për ta është një shoqëri normale e ndershme e cila e quan dhe e trajton sjelljen e tyre si kriminale, dhe që i identifikon individë të tillë e klanet e lumpenit shoqëror, që u shkojnë mbrapa, si zgjebe kombëtare. Jo më kot, lufta e tyre drejtohet pa ndërprerje nga armiku i tyre më i madh: mendësia e një populli që do të jetojë me nder, në vendin e vet, dhe që nuk i toleron poshtërsitë e krimit të klaneve që duan të bëhen pashallarët e vezirët e kohës moderne.

Gjithkush që flet kundër tyre e i quan ata me emrin e vërtetë nuk ka e nuk mund të ketë vend në shtetin shqiptar. Siç shihet edhe nga transkriptet e zbardhjet e bisedave të ndryshme, shoqëria duhet të jetë një top gëlbaze morale ku askush të mos mundë t’iu kundërvihet atyre. Por, gjithkush, gjithnjë, duhet që të druhet e të ketë frikë për jetën e vet e të familjes së vet. Atëherë, kur të vendoset një gjendje e tillë, paria mendon se do të triumfojë dhe shteti shqiptar do të bëhet një sistem modern skllavopronar ku ata do të jenë bejlerët e të tjerët do të jenë rajatë e tyre. Ose për ta thënë më qartë, ata duan të ndërtojnë një sistem, ku ata të jenë si Byroja Politike, me mendime të ndryshme por, gjithsesi, të gjithë bashkë. Kështu ata do të jenë me prona e me parti të vetat dhe, të gjithë shqiptarët e tjerë, të jetojnë si bujkrobër në pronat e tyre, me lejen e tyre, nën hyqmin e tyre e nën frikën e pushtetit të tyre. Ky është sistemi ideal i parisë.

Si duhet trajtuar kjo pari e çfarë duhet bërë me të?

Paria e vërtetë e një populli është ajo pari që e shkrin jetën, pasurinë, dijen e vlerat për popullin e vet. Këta janë elita e vërtetë, të zgjedhurit, ata që  e meritojnë , sepse punojnë për popullin e tyre, si për shembull, njerëz si Adem Demaçi në Kosovë. Kombi shqiptar ka pasur shumë heroj të tillë. Ka shumë e shumë familje e individë që e kanë shkrirë pasurinë, jetën, familjen, e dhanë gjithçka që kishin për kombin e tyre. Shumë prej njerëzve ju mjafton të kthehen e të shohin rrugën e prindërve e të parëve të tyre, për të kuptuar se këtë herë diçka nuk funksionon si duhet. Rruga ku po ecet sot është një rrugë që të çon në skllavërim dhe sundim të parisë.

Ka shumë mënyra për të rezistuar, por ka vetëm një rrugë që, po u ndoq me konsistencë, e thyen këtë pari dhe sistemin e ndërtuar prej saj. Ajo rrugë kërkon që shoqëria të shkëputet nga ‘helmi që paria kërkon t’ia hedhë në bukën e përditshme,’ në nderin e familjes e në respektin për vete. Ka një hap të parë që edhe pse shumë i mundimshëm duhet hedhur se s’bën. Lufta e rezistenca kundër kësaj parie fillon si rezistencë morale. Ajo fillon e vazhdohet duke iu shmangur pa mëdyshje sjelljeve degjeneruese e çnjerëzore të cilat i promovon paria. Ajo luftë e rezistencë ndaj së keqes, vazhdon e intensifikohet duke luftuar për t’u lidhur me njeri-tjetrin si njerëz e si shqiptarë, duke iu shmangur strukturave të krimit e mendësisë kriminale, duke respektuar e njohur njerëz e bij e bija të popullit që mund e duan të bëjnë mirë për kombin. Atëherë e vetëm atëherë parisë do t’i dridhet toka nën këmbë dhe krimi i saj do të dalë sheshit sepse do të kuptohet qartë që paria e Tiranës nuk i ka rrënjët aq të thella sa duket në sipërfaqe. Figurativisht, dheu i mban rrënjët bashkë, por janë edhe rrënjët që e mbajnë dheun bashkë gjithashtu.

Çka e mban gjallë e të fortë parinë, nuk janë paratë e pronat që ka, fuqia politike apo mjetet propagandistike që ajo ka në dispozicion. Në shtetin shqiptar askush nuk e ka pasur as pronën as kokën të sigurtë ndonjëherë. Ajo që e mban gjallë parinë është mendësia e gabuar e popullit. Po filloi populli shqiptar që të ndrrojë mendje e t’i shohë partitë politike ekzistuese si kartele kriminale të parisë, do të jetë hedhur një hap shumë i rëndësishëm përpara. Po t’i shohë populli politikanët si gjarpërinj që duan vetëm të hedhin helm në jetën e tyre, do të mundohet që të mbrohet prej tyre. Po t’i shohë bizneset e klaneve të Tiranës si rrjetën e merimangës monopoliste që po ia merr frymën të ardhmes së tyre ekonomike do të motivohet për të kërkuar zgjidhje të tjera. Po t’i konsiderojë populli komentatorët, fjalamanët e grafomanët e kënetës së Tiranës si gjuhë e zgjatur e klaneve të parisë kriminale, atëherë çdo gjë që thuhet prej tyre do të shihet me dyshim. Atëherë, me identifikimin e së keqes, do të bëhet një hap i madh përpara drejt shërimit të sëmundjes morale, materiale, politike, e të mungesës së vlerave që i ka kaplluar shqiptarët.


[i]

2 thoughts on “PARIA E TIRANES: PROBLEMI THEMELOR I DESHTIMIT TE TRANZICIONIT

  1. Habitem si nuk ke shkruar dicka per Rexhep Qosen, edhe pse fole per bur(ra)atinet e Tiranes. perderi sa permende Demacin nga gjysma tjeter shqiptare.

    • Nuk ka ndonje rendesi, sepse nuk eshte pune listash. Une e njoh Prof. Qosen shume nga afer, dhe Bacin Adem gjithashtu. Kur u be shkrimi me erdhi ndermend Baci Adem si shembull i spikatur dhe e permenda.

Comments are closed.